Bugün market alışverişine gitmem gerekti. Alışverişi tamamlayıp kasaya gelirken bir sahne karşıma çıkınca, kendimi tutamadım düşünmeye başladım, izin alıp fotoğrafını çektim.
Fotoğraf Çekim tarihi 07/09/2024 (Xxx Market)
Ekonomi hakkıda çok net olmayan fakat gittikçe popülerleşen;
- Erkek İç Giyim İndeksi (Men's underwear index) (Detay için Tıkla)
- Big Mac Index (Tıkla)
gibi indeksler var.
İlk aklıma gelen bunlar oldu.
Peki yukarıdaki resme bakarak ne düşünmek gerek?
Bir ekonomist arkadaşım var, çektiğim resmi ona iletip biraz sohbet ettik. İz ve işaretleri okumaya devam ettim yol boyunca.
Özeti:
Belirli bir gelir ve servet düzeyinin üzerindekiler için son 10 yıl çok iyiye gidiyor. Altındakiler için ise "hayal edilemeyecek derecede kötüye gidiyor" diye biraz popülist bir yorum yaptığını söyledi. Örneğin enflasyon %80'lerden %50'lere hız kesti (tartışılır) fakat ücretle geçinen ve temel ihtiyaçlarından başka şeye para harcamak istemeyenlerin imkânları halen daralıyor.
O yüzden yukarıdaki resim de çok alakalı bomba bir yorum geldi.
Misal atasözü: "Fakirin karnı doyunca Xxxxx kalkar" Fakirin karnı doymuyor özetle. Xxxx verecek para yok demek ki korunma stoğu birikmiş, eritmek için kampanya başlamış.
Katılmamak elde değil.
Günün sonunda yapılan kampanyalar genelde satış artırmaya veya stok eritmeye yönelik. Bu ise keyif konusunda para harcama ile doğru orantılı... Gerçi hoş, kaç kişi kullanıyor diye de düşünmek gerek.
Dönüş yolunda, gözüme çarpanlar ise daha farklı olaylar oldu.
- "Aslında bunların hepsi çöpte idi. Çöp karıştıranlar tarafından dağıtılmış gerekli olanlar alınmış ve dağınık şekilde bırakılmıştır." Evet bu doğru olabilir. Bende defalarca karşılaştım, Sabahın köründe Mülteci olarak gelen kişilerin kağıt veya nitelikli çöp toplayanlar tarafından dağıtılan çöpleri görüp uyardığımda, laf dalaşına girmek durumda kaldım. Daha sonrasında benzer durumlarda çöp atanları uyaranların bıçaklanmaları okuduk gazetede.
- Atan çoğunu çöpe atmış, diğerlerini uğraşmamış bırakmış gitmiş. Olabilir bu da olasılık dahilinde. Çöpün kenarında çöpünü yere atan bir toplum olduk ta denebilir.
Bunlar da -yeniden okumaya başladığım- Selçuk Şirin'in "Bir Türkiye Hayali" kitabındaki iki farklı bölümü aklıma getirdi.
Birincisi: Mülteci sorunu, eğitim alamayan ve sonunda toplumumuza entegre olan kişiler.
İkincisi : Ahlak. Uyarmak ve gördüğün halde uyarmamak arasındaki tereddüt. Bananecilik boş vermişlik.
Bu iki konu 23-61. sayfalarda irdelenmiş, bugün de baktığımda buradaki iki durumda katlanarak çoğalıyor.
Hele hele bizim görmediğimiz Şanlıurfa, Hatay, Adana ve Gaziantep gibi göçten dolayı ilk dalga mülteci akımını alan illerde nasıldır? Kim bilir?
Bu bile toplumu ikiye bölen taraflaştıran konuşmaların olduğu fikir ayrılıklarına yol açan, mültecilerin çalışması/gönderilmesi vs. gibi onlarca konuyu doğurmuştu.
Bu durum aslında iki durumu "Kampanya ve Çöp Sepeti" fotoğrafları dallanıp budaklanıyor. İki farklı ve toplumu ilgilendiren Ekonomi ve Ahlak kavramlarını bir daha aklımıza getiriyor...
Markete gidip gelme zamanında 10 dakika içinde gördüklerimin özetini yaptım. Kendime yazı yazdım.
Not: Abık Sabık diye bir kelime yok, "Abuk Sabuk"tur o diyen arkadaşlar, Bu Kıbrıstaki bir arkadaşımın lafıdır. Biz çok kullandık. Sizde her haltı düzeltmeye uğraşana kadar, başka şeyleri düzeltin... Mesela ekonomi, toplum, ahlak, eğitim vs. vs. vs. uzar gider.